ประมวลภาพงานเช็งเม้ง อ.สุรชัย  ด่านวัฒนานุสรณ์

ประมวลภาพงานเช็งเม้ง อ.สุรชัย  ด่านวัฒนานุสรณ์

เดือนเมษายนอาจเรียกได้ว่าเป็นเดือนแห่งการหวนคืนสู่ครอบครัว ทั้งวันหยุดยาวในเทศกาลสงกรานต์ที่สมาชิกในครอบครัวซึ่งออกไปทำงานต่างถิ่นได้กลับมายังบ้านเกิด หลายพื้นที่มีประเพณีทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษ และอีกเทศกาลหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กัน คือเทศกาลเช็งเม้ง ที่สมาชิกในครอบครัวจะได้มารวมตัวกันเพื่อระลึกถึงบรรพบุรุษ หรือสมาชิกในครอบครัวที่ล่วงลับไปแล้ว

แต่สำหรับครอบครัวของผู้ถูกบังคับสูญหาย อาจจะเป็นเรื่องยากเต็มทีที่จะบอกว่า สมาชิกที่หายไปนั้น “ล่วงลับไปแล้ว” ขณะเดียวกัน เขาเหล่านั้นก็ยังไม่อาจ “หวนคืนสู่ครอบครัว”

ปราณี ด่านวัฒนานุสรณ์ หรือ “ป้าน้อย” คือหนึ่งในผู้รอคอยเหล่านั้น

6 เมษายน 2568 มูลนิธิผสานวัฒนธรรมเดินทางไปยังจังหวัดตรัง เพื่อร่วมงานเช็งเม้งของสุรชัย ด่านวัฒนานุสรณ์ นักเคลื่อนไหวทางการเมืองที่ถูกบังคับสูญหายเมื่อเดือนธันวาคม 2561 ซึ่งจัดโดย “ป้าน้อย” ภรรยาของสุรชัย และญาติๆ แม้ทุกวันนี้จะยังไม่ทราบชะตากรรมของสามี แต่การจัดงานเช็งเม้ง ณ หลุมฝังศพที่ไร้ร่างของผู้ล่วงลับ ก็เป็นการแสดงออกถึง “ความระลึกถึง” ที่ป้าน้อยมีต่อคู่ชีวิตของเธอ

“(ฮวงซุ้ย) ของคนอื่นปกติเขาใส่กระดูก แต่ของป้าไม่มีเลยต้องใส่หมวก รองเท้า ข้าวของของ อ.สุรชัย” ป้าน้อยกล่าว

สุรชัย ด่านวัฒนานุสรณ์ เป็นนักเคลื่อนไหวทางการเมืองที่ตัดสินใจลี้ภัยไปยังประเทศลาว หลังจากการรัฐประหารเมื่อปี 2557 และยังคงทำกิจกรรมต่อต้านรัฐบาลจากคณะรัฐประหารเรื่อยมา ทั้งการเขียนบทความวิพากษ์วิจารณ์ และการจัดรายการออนไลน์ ชื่อ “ปฏิวัติประเทศไทยกับสุรชัย แซ่ด่าน”

12 ธันวาคม 2561 สุรชัยหายตัวไปในเขตประเทศลาว พร้อมกับเพื่อนผู้ลี้ภัยอีก 2 คน ได้แก่ ชัชชาญ บุปผาวัลย์ และไกรเดช ลือเลิศ จนกระทั่งช่วงปลายเดือนธันวาคม มีการพบร่างผู้เสียชีวิต 3 ศพ ในแม่น้ำโขง โดยศพแรกที่พบในวันที่ 25 ธันวาคมนั้นหายไป ส่วนอีก 2 ศพ ที่พบเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม ได้รับการพิสูจน์อัตลักษณ์ ปรากฏว่าเป็นชัชชาญและไกรเดช จึงเชื่อได้ว่าศพแรกที่หายไปนั้นน่าจะเป็นร่างของสุรชัย อย่างไรก็ตาม บัดนี้ยังไม่ทราบชะตากรรมของสุรชัยแต่อย่างใด

แม้เราจะยังไม่ทราบว่าสุรชัยเป็นตายร้ายดีอย่างไร แต่งานเช็งเม้งก็เป็นอีกวาระหนึ่งที่ครอบครัวของสุรชัยได้มาพร้อมหน้ากัน เพื่อระลึกถึงชายผู้เป็นที่รักของพวกเขา และเป็นการสะท้อนว่า แม้วันนี้เขาจะยังไม่หวนคืนสู่บ้าน แต่สุรชัยยังมีตัวตนอยู่ในความทรงจำของครอบครัวเสมอ

ภาพ: ก่อการ บุปผาวัฏฏ์