รวมกรณีทหารบาดเจ็บ/เสียชีวิตระหว่างฝึก หลังพ.ร.บ.ทรมาน-อุ้มหาย มีผลบังคับใช้ถึงปัจจุบัน

เข้าสู่ฤดูกาลฝึกทหารใหม่ พลัด 1/2567 มูลนิธิผสานวัฒนธรรมเก็บรวบรวมข้อมูลของทหารใหม่ได้รับบาดเจ็บ/เสียชีวิตหลังจากเข้าเกณฑ์ทหารตลอด 1 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่พ.ร.บ.ทรมาน-อุ้มหาย มีผลบังคับใช้

ท่ามกลางกระแส #ยกเลิกการเกณฑ์ทหาร ที่เป็นข้อถกเถียงในสังคมอย่างกว้างขวาง กลับปรากฎข่าวจากสังคมออนไลน์ถึงการบาดเจ็บ พิการ รวมถึงม้ามแตก ไตวาย ติดเชื้อในกระแสเลือด กล้ามเนื้อตาย ไปจนกระทั่งเสียชีวิตของพลทหารในระหว่างการเข้ารับราชการทหารในแต่ละรอบปีของการเข้ารับการฝึกทหารใหม่ จะมีข่าวสารออนไลน์ปรากฎเช่นนี้เสมอมา เป็นสาเหตุให้ในทุกๆปี นับแต่เดือนพฤษภาคม ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ทหารเกณฑ์ในพลัดแรกของปีนั้นๆ เริ่มเข้าประจำการ เรามักจะได้ยินข่าวการบาดเจ็บหรือเสียชีวิตวนกลับมาซ้ำแล้วซ้ำเล่า และไม่อาจรู้ได้ว่าจะต้องมีอีกกี่ชีวิตที่ต้องสูญเสียไปอย่างน่าสะเทือนใจ

มูลนิธิผสานวัฒนธรมได้ติดตาม เก็บข้อมูล รวมถึงให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายเกี่ยวกับกรณีการละเมิดสิทธิของทหาร พบว่าในช่วงแรก เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมักได้รับความสนใจจากสังคมเพราะเหตุการณ์เหล่านั้นมักสร้างความสะเทือนใจกับสังคมเป็นอย่างมาก  และไม่ว่าทางกองทัพจะออกมาชี้แจงปฏิเสธโดยอ้างว่าเป็นเพียงการลงโทษตามปกติ เพราะด้วยสภาพร่างกายของพลทหารเอง หรือแม้แต่การออกมายันว่าไม่มีการทำร้ายร่างกายใดๆเกิดขึ้น โดยจะตั้งคณะกรรมการเพื่อสอบสวนหาสาเหตุต่อไป อย่างไรก็ตามเรื่องเหล่านี้ก็มักเงียบหายไปตามเวลา ไม่มีใครได้รู้ความจริง ผู้กระทำผิดไม่ต้องรับผิดชอบ และไม่เกิดการเรียนรู้ความผิดพลาดที่เกิดขึ้น ทำให้ไม่มีมาตรการในการป้องกันหรือการพัฒนาปรับปรุงระบบภายในองค์กรแต่อย่างใด

แต่ปัจจุบันนับตั้งแต่วันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2566 พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย หรือ “พ.ร.บ. ทรมาน-อุ้มหาย” มีผลบังบังคับใช้มาเป็นเวลากว่าหนึ่งปี ได้บัญญัติ ข้อหาตามมาตรา 6 ในการเอาผิดเจ้าหน้าที่รัฐลงโทษหรือกระทำการที่ “โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์” มาตราดังกล่าวจะช่วยคุ้มครองทหารเกณฑ์ให้มั่นใจว่าการเกณฑ์ทหารจะต้องไม่ทำให้ผู้ใดได้รับการกระทำที่โหดร้ายไร้มนุษยธรรม การถูกลงโทษในลักษณะลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์  ตลอดจนถูกกระทำทรมานจนบาดเจ็บสาหัสทั้งทางกายและทางใจ หรือเสียชีวิต ดังที่เคยเกิดขึ้นเช่นก่อน นอกจากนี้ ในปัจจุบันหากมีการกระทำผิดที่เข้าข่ายมาตรา 6 เจ้าหน้าที่ทหารที่กระทำผิดจะต้องถูกดำเนินคดีในศาลพลเรือนคือศาลอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบแทนการขึ้นศาลทหารอีกด้วย กล่าวอีกนัย กฎหมายนี้จะช่วยกำกับให้การฝึกเกณฑ์ทหารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และอยู่ภายใต้การเคารพสิทธิในชีวิต ร่างกาย ของมนุษย์ทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน 

มูลนิธิผสานวัฒนธรรม ขอเชิญชวนให้ทุกคนร่วมกันติดตามและจับตาสถานการณ์การละเมิดสิทธิของทหารต่อไปอย่างใกล้ชิด โดยการเข้าประจำการพลทหารเกณฑ์ผลัดที่ 1/2567 ที่จะเริ่มต้นขึ้นในวันที่ 15 พ.ค. 2567 นี้ เพื่อให้มั่นใจว่าการฝึกทหารเกณฑ์จะเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ไม่มีใครต้องเผชิญกับการถูกปฏิบัติอย่างโหดร้าย ไร้มนุษยธรรม และย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ได้อีกต่อไปในอนาคต