ผอ. ผสานวัฒนธรรม-ครอบครัวผู้เสียชีวิต-พยาน เข้าพบอัยการจังหวัดฮอด กรณีอุ้ม-ฆ่านายดีแข ยศยิ่งยืนยง 

ผอ. ผสานวัฒนธรรม-ครอบครัวผู้เสียชีวิต-พยาน เข้าพบอัยการจังหวัดฮอด พร้อมให้ข้อเท็จจริงเพิ่มเติม กรณีอุ้ม-ฆ่านายดีแข ยศยิ่งยืนยง

เมื่อวันที่ 16 – 17 กันยายน 2568  พรเพ็ญ คงขจรเกียรติ ผู้อำนวยการมูลนิธิผสานวัฒนธรรม เข้าพบพนักงานอัยการจังหวัดฮอด ณ ศูนย์ป้องกันการทรมาน อ.ฮอด จ.เชียงใหม่ พร้อมครอบครัวของนายดีแข ยศยิ่งยืนยง และพยานปากอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการอุ้ม-ฆ่านายดีแข เพื่อให้ข้อเท็จจริงต่อพนักงานอัยการ ศูนย์ป้องกันการทรมาน อ. ฮอด จ. เชียงใหม่ หลังจากเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2568 มูลนิธิผสานวัฒนธรรมได้ยื่นเรื่องร้องเรียนขอให้พนักงานอัยการ พิจารณาตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีการอุ้ม-ฆ่านายดีแข ยศยิ่งยืนยง และดำเนินการสืบสวนสอบสวนจนกว่าจะทราบตัวผู้กระทำความผิด รวมทั้งนำคนผิดมาลงโทษให้ถึงที่สุด  ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 โดยมีเหตุเชื่อว่าการหายไปและต่อมาพบเป็นศพเกิดจากการกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐที่จับกุมนายดีแขไปในวันที่ 19 มีนาคม และควบคุมตัวอยู่จนกระทั่งขาดการติดต่อไป ก่อนจะพบเป็นศพที่มีลักษณะการถูกทำให้เสียชีวิต

นายดีแข ยศยิ่งยืนยง เป็นชาวบ้านกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงที่อาศัยอยู่ใน อ.อมก๋อย จ. เชียงใหม่ ถูกอุ้มหายไปเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2568  โดยระหว่างการติดตามค้นหาตัวนายดีแข ครอบครัวได้ทราบข้อเท็จจริงจากชาวบ้านในละแวกใกล้เคียงว่าในวันดังกล่าว มีกลุ่มชายฉกรรจ์ซึ่งอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจประมาณ 6 คน ได้จับกุมตัวนายดีแขไปพร้อมกับเพื่อน 1 คน จากนั้นนายดีแขได้หายตัวไปโดยไม่ทราบชะตากรรมเป็นเวลานานกว่า 2 เดือน  ต่อมาในเดือนพฤษภาคม มีผู้พบร่างของนายดีแขในป่าเขตพื้นที่ตำบลบ่อหลวง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ โดยสภาพศพน่าสงสัยว่าได้ถูกทรมานและปฏิบัติที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรมมาแล้ว 

จากกรณีดังกล่าว มูลนิธิฯจึงได้ร้องเรียนต่อประธานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย กระทรวงยุติธรรม และพนักงานอัยการ ศูนย์ป้องกันการทรมานฯ อ. ฮอด  จ. เชียงใหม่  ตามมาตรา 29 พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย โดยขอให้หน่วยงานทั้งสองตรวจสอบข้อเท็จจริง และดำเนินการสืบสวนสอบสวนคดีดังกล่าว 

ในการให้ข้อเท็จจริงดังกล่าว พนักงานอัยการได้แจ้งให้ญาติทราบว่า จะเรียกพยานบุคคล พยานวัตถุต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการอุ้ม-ฆ่านายดีแข ทั้งหมดมาสอบสวนตามที่ญาติผู้ตายเสนอมา เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่ครบถ้วนที่สุด ก่อนการพิจารณาว่า คดีดังกล่าวเป็นคดีอุ้ม-ฆ่า โดยเจ้าหน้าที่รัฐหรือคดีฆาตกรรมทั่วไป 

นอกจากผู้อำนวยการมูลนิธิผสานวัฒนธรรม ทนายความ และพยานที่เกี่ยวข้องแล้ว ยังมีประชาชนผู้สนใจคดีนี้มาร่วมติดตามและให้กำลังใจ โดยประชาชนส่วนใหญ่แสดงความเสียใจต่อการเสียชีวิตของนายดีแข ยศยิ่งยืนยง และมองว่าหากการเสียชีวิตของเขาเกิดจากการจับกุมและใช้ความรุนแรงโดยเจ้าหน้าที่ ก็ถือว่านายดีแขไม่ได้รับความเป็นธรรม เพราะไม่ได้เข้าสู่กระบวนการยุติธรรม รวมทั้งยังต้องการให้เจ้าหน้าที่ติดตามค้นหาความจริง เพื่อความเป็นธรรมต่อทุกคน นอกจากนี้ ชาวบ้านหลายคนยังรู้สึกหวาดกลัว เนื่องจากกรณีเช่นนี้ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในชุมชน

มูลนิธิฯ เห็นว่า การบังคับให้บุคคลสูญหายและพบว่าเป็นศพในเวลาต่อมาโดยหากเป็นการกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐนั้น เป็นอาชญากรรมที่มีความยุ่งยาก ซับซ้อน มีการทำลายหรืออำพรางศพ จึงเป็นการยากที่จะค้นหาพยานหลักฐานได้ แต่ด้วยเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานฯ ที่ต้องการให้การสืบสวนสอบสวนโดยเจ้าหน้าที่รัฐที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในการทำคดีอุ้มฆ่า อุ้มหาย ใช้กลไกตาม พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานฯ แสวงหาข้อเท็จจริงให้ถึงที่สุด จนกว่าจะทราบชะตากรรมและจนกว่าจะทราบตัวผู้กระทำความผิดที่แท้จริง ดังนั้น  การแสดงความจริงใจของพนักงานอัยการ ซึ่งเป็นพนักงานรัฐที่มีอำนาจหน้าที่ตาม พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานฯ ในการสืบสวนสอบสวนอย่างจริงจังและพยายามค้นหาความจริงทุกวิถีทาง เป็นอำนาจหน้าที่ที่พึงกระทำ อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในกระบวนการเยียวยาผู้เสียหายในเบื้องต้นได้เป็นอย่างดี เพื่อให้ครอบครัวผู้เสียชีวิตรู้สึกไว้วางใจและลดความกังวลของชาวบ้านในการออกมาต่อสู้คดีเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรม

นอกจากนี้ มูลนิธิผสานวัฒนธรรมขอเชิญชวนสื่อมวลชนและประชาชนที่สนใจ ร่วมติดตามกรณีดังกล่าวและจับตา  ค้นหาความจริงให้ญาติได้ทราบถึงชะตากรรมและผู้กระทำความผิด เพื่อให้ผู้เสียหายได้รับความเป็นธรรมได้อย่างแท้จริง และเหนือสิ่งอื่นใด คือ พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานฯ จะถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมืออันมีประสิทธิภาพ ในการป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ละเมิดสิทธิมนุษยชนที่ร้ายแรงขึ้นอีกในอนาคต