บทสัมภาษณ์: องค์กรเครือสิทธิมนุษยชนปาตานี (HAP)

องค์กรเครือสิทธิมนุษยชนปาตานี (HAP) มุ่งเน้นไปที่การช่วยเหลือกลุ่มสตรีที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ต่างๆเช่น สามีเสียชีวิต  สามีต้องคดีความมั่นคง สามีอยู่ในเรือนจำ ลูกต้องคดีความมั่นคงจึงเกิดส่งเสริมรายได้ขึ้น และยังมีศูนย์ทีมแพทย์อีกด้วย

Q: จากที่ทราบข้อมูลมารองค์กรเครือสิทธิมนุษยชนปาตานี (HAP) เป็นองค์กรที่มีการช่วยเหลือพัฒนากลุ่มอาชีพสตรีที่มาจากครอบครัวที่ได้รับผลกระทบ อยากให้เล่าที่มาของจุดเริ่มต้นแนวทางนี้ และตอนนี้การช่วยเหลือพัฒนากลุ่มอาชีพสตรีมีด้านใดบ้าง อยากให้เล่าให้ฟัง

A: จุดเริ่มต้นของการให้ความช่วยเหลือสตรีที่ได้รับผลกระทบจากสถานณ์คือ การรวมกลุ่มสตรีที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ต่างๆเช่น สามีเสียชีวิต  สามีต้องคดีความมั่นคง สามีอยู่ในเรือนจำ ลูกต้องคดีความมั่นคง ซึ่งกลุ่มสตรีเหล่านี้แรกๆเป็นแค่ผู้เสียหายที่มาร้องเรียนขอความช่วยเหลือ แต่เมื่อสตรีกลุ่มเหล่านี้มีจำนวนที่เพิ่มขึ้น ทำให้การช่วยเหลือไม่เพียงพอและครอบคลุม ทำให้ทางองค์กร HAP ต้องสร้างกลไกการให้ความช่วยเหลือที่มีความยั่งยืน นั่นก็คือการสร้างกลุ่มสตรีขึ้นมาเพื่อช่วยเหลือตัวเองและสตรีที่ได้รับผลกระทบคนอื่นอีกด้วย โดยกลุ่มนี้มีชื่อว่า เครือข่ายสตรีปกป้องสิทธิมนุษยชนปาตานี หรือ เรียกสั้นๆว่า JAWANI

ซึ่งการช่วยเหลือพัฒนากลุ่มอาชีพสตรีนั้นเราได้ให้ทางกลุ่มสตรีเป็นคนออกแบบรูปแบบอาชีพเอง ซึ่งปัจจุบันกลุ่มสตรีเหล่านี้ได้กิจกรรมและอาชีพให้ตัวเองดังนี้

1.            ทุกๆเดือนกลุ่มสตรีจะมีการนัดประชุมกัน เพื่อแลกเปลี่ยนประเด็นปัญหาของตัวและกลุ่ม โดยเฉพาะปัญหาสิทธิ

2.            ทุกๆสองอาทิตย์ทางกลุ่มจะมีการสอนการทำขนมเพื่อจำหน่ายตามร้านค้าต่างๆในชุมชนตัวเอง

3.            ทุกๆสองอาทิตย์ทางกลุ่มจะมีการสอนการตัดเย็บเสื้อผ้า

Q: ช่วยเล่าเรื่องหลักสูตรการเยียวยาที่มีการส่งต่อให้ทีมแพทย์ หลักสูตรที่ว่าคือช่วยด้านใดบ้าง

A: หลักสูตรการเยียวยา    คือการให้ความช่วยเหลือสำหรับผู้ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ในที่นี่หมายถึงกลุ่มเป้าหมายดังนี้คือ  ผู้เสียหายจากการทรมาน   สตรี   เด็ก   ทางองค์กรได้ให้ความช่วยเหลือในสองส่วนคือ ให้ความช่วยเหลือด้านคดีและให้ความช่วยเหลือด้านสภาพจิตใจและร่างกาย ความช่วยเหลือด้านคดีนั้นทางองค์กรได้ให้คำปรึกษาเบื้องต้นเกี่ยวกับคดีและประสานข้อมูลเคสไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานรัฐและภาคเอกชน ทั้งนี้การช่วยเหลือเบื้องต้นนั้นเพื่อลดการละเมิดสิทธิของผู้เสียหายัดังกล่าว และเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ทำการตรวจสอบ

ส่วนการให้ความช่วยเหลือเยียวยาด้านจิตใจ  เบื้องต้นหรืออันดับแรกคือการลงพื้นที่เยี่ยมเยือน  พูดคุย  และให้กำลังใจ  บันทึกข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับสุขภาพกายและใจของผู้เสียหายโดยตรงโดยคณะทำงานของทางองค์กรเราเอง   หลังจากการลงพื้นที่เยี่ยมผู้เสียหาย  ทางองค์กรก็ได้รวบร่วมกลุ่มผู้ที่ได้รับผลกระทบที่มีภาวะเสี่ยงด้านร่างกายและจิตใจให้ หรือทำการส่งต่อเคสไปยังทางศูนย์สุขภาพจิตที่ 12 ปัตตานี หรือ บ้านธารธารา(หมอไร้พรมแดน)เพื่อทำการประเมินและรักษาเคสต่อไป 

ซึ่งหลักสูตรกระบวนการเยียวยาของเรามีรูปแบบและขั้นตอนดังนี้

1. เก็บข้อมูล/ลงพื้นที่เยี่ยมเคส

2. ประเมินสุขภาพจิตเบื้องต้น

3. ส่งต่อเคส โรงพยาบาลรัฐและเอกชน(พบจิตแพทย์) แพทย์ทางเลือก(หมอต่างประเทศ) แพทย์ทางเลือก(หมอชาวบ้าน)

4. จัดกิจกรรมกลุ่ม

5. ติดตามอาการ/ประเมิน

6. ถอดบทเรียน

Q: ตั้งแต่ทำงานด้านสิทธิมา คิดว่าอะไรที่เป็นเรื่องที่ทำให้เราขยับตัวลำบาก แก้ไขสิ่งต่าง ๆ ไม่เป็นไปอย่างใจมากที่สุด

A: ประเด็นปัญหาและความท้าทายในการทำงานเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนขององค์กรเครือสิทธิมนุษยชนปาตานี (HAP) ในระดับประชาชนทั่วไปและระดับผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์มีหลายประการ ในที่นี้จะสะท้อนให้เห็นถึงประเด็นหลักบางประการ  การขาดความเข้าใจร่วมกันของผู้ได้รับผมกระทบกับประชาชนทั่วไปอยู่ในพื้นที่ความเข้าใจร่วมกันต่อประเด็นสิทธิมนุษยชนนับเป็นพื้นฐานสำคัญในการดำเนินการและสนับสนุนภารกิจด้าน สิทธิมนุษยชน   อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานขององค์กรยังขาดประสบการณ์กับข้อจำกัดในหลักการซึ่งเป็นผลจากการขาดความเข้าใจร่วมกัน  แม้ว่าขอบเขตอำนาจหน้าที่ของทีมคำนึงถึงความรู้ความสามารถด้านสิทธิมนุษยชนในการทำงานในพื้นที่ความขัดแย้ง สาเหตุ ของอุปสรรคนี้คือการขาดความตระหนักถึงความสำคัญด้านประเด็นสิทธิมนุษยชน แม้ว่าประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนจะเป็นหนึ่งในหลักการสำคัญของการที่ประชาชนต้องใช้ในพื้นที่นี้ แต่สิทธิ มนุษยชนยังเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจน้อยกว่าประเด็นอื่นโดยเฉพาะประเด็นด้านการละเมิดสิทธิ ทั้งนี้เพราะ ประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนถูกมองว่าเป็นเรื่องไกลตัว ประชาชนจึงมีแนวโน้มที่จะละเลยกับความจริงที่ว่า ประเด็นสิทธิมนุษยชนเป็นเรื่องพื้นฐานซึ่งมีความเกี่ยวโยงแทบทุกด้านในชีวิตของมนุษย์ การตระหนักถึง ความสำคัญของประเด็นดังกล่าวมักจะมีขึ้นต่อเมื่อเกิดการละเมิดสิทธิมนุษยชนขึ้น

               และอีกประเด็นหนึ่งคือ เรื่องการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนเป็นไปได้ยาก กล่าวคือทางเจ้าหน้าที่รัฐได้ปฏิบัติหน้าที่ตามระเบียบกฎหมายที่วางไว้ แต่ในทางปฏิบัติต่อประชาชนไม่ตรงกับนโยบายที่รัฐต้องการผลกระทบตามมาทำให้ประชาชนเกลียดเจ้าหน้าที่ต่อ

%d bloggers like this: